Prof. Dr. sayın Mustafa ÇUFALI’nın “ 100 . Yılında Lozan Barış Antlaşmasını Değerlendirmek ” konulu sunusunu ilgiyle dinledik.

Sayın Prof. Dr. ÇUFALI hocamız konuşmasında;
Lozan Konferansı öncesi yaşanan gelişmeler ışığında; Mondros Ateşkes Antlaşması, milli mücadele, Sevr Anlaşması, Çanakkale’deki kriz ve Mudanya Ateşkes Anlaşmalarındaki durumları, İngiltere Fransa, İtalya, Rusya ve Türk heyetlerinin kimlerden oluştuğunu, ülkelerin tutum ve davranışlarını, konferansta görüşülecek konuları, konferans sürecini ve sonuçlarını açıkladı.

Konferansta görüşülen konuların; sınırlar, boğazların durumu, Ermeni konusu, mübadele, borçlar ve kapitülasyonların kaldırılmasını olduğunu söyledi.

Boğazların durumuyla ilgili olarak ülkelerin farklı görüşlerinin olduğunu, bunun için bir komisyon kurulmasını, başkanlığını Türkiye'nin yapacağını, boğazın her iki yakasında 15 kilometrelik bir alanın askersiz hale getirileceğini, Türkiye tarafının Boğazların kendisine bırakılmasını ve geçişlerin serbest olmasını savunduğunu, Rusya’nın Boğazların Türkiye’ye bırakılmasını ticaret gemilerine serbest savaş gemilerine yasak olmasını savunduğunu söyledi. İngiltere'nin ise boğazların kontrolünün kendilerinde olmasını savunduğunu söyledi.

ÇOK ZORLU BİR SÜREÇ

Lozan Konferansı sonucunda;
- Kapitülasyonların kalktığını,
- ⁠Azınlıklara eğitim ve bazı azınlık haklarının verildiğini,
- ⁠Türkiye patrikliğin dini ve ruhani yetkileri ile bazı diğer yetkilerin dışarıda bırakması şartıyla İstanbul’da kalmasının kabul edildiğini,
- ⁠Genel af çıkarıldığını,
- Mübadelede; İstanbul dışındaki Rumlar ile Batı Trakya dışındaki Türklerin kapsam dışı bırakıldığını,
- ⁠1912 öncesi borçların ilgili devletler arasında pay edildiğini söyledi.

Lozan antlaşması sonucu sonucu tam olarak çözülemeyen konuların;
- Mübadele,
- ⁠Borçlarların ödenme şekli
- ⁠Musul olduğunu söyledi.

Konferansın sonunda katılan ülkelerin neler kazandığını, gizli gündem maddelerinin olup olmadığını söyledi.

Yaptığı inceleme ve araştırmalarda iddia edilen bazı gizli maddelerin olmadığını söyledi.

Anlaşmanın Türkiye tarafından 20 Ağustos 1923’te, Yunanistan tarafından Ağustos 1923’te ve İngiltere tarafından 1924 yılında onaylandığını ve 6 Ağustos 1924 tarihinde yürürlüğe girdiğini belirtti.

Lozan zafer mi ? hezimet mi ? konularına açıklık getirerek konuşmasını tamamladı. Bunun ülkekerin anlaşma tarihindeki durumları ve şartlarının göz önüne alınarak değerlendirilmesinin daha doğru olacağını söyledi.

Lozan antlaşması sırasındaki gelişmeleri, toplantıya katılan ülkelerin tutum ve davranışlarını, elde edilen sonuçları ve günümüzde yapılması gerekenleri ayrıntılı olarak açıklayan ASBÜ Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa ÇUFALI hocamıza ve toplantıya katılan gönül dostlarımıza teşekkür ederiz.